Koray
Yeni Üye
Psikiyatrist gerektiğinde tıbbi değerlendirme veya başka branşlarla iş birliği de önerebilir.
Yani psikiyatri görüşmesi “Neyin var?” deyip reçete yazılan beş dakikalık bir işlem olmak zorunda değildir. Tanının doğru konması, tedavinin kişiye göre şekillendirilmesi açısından ayrıntılı değerlendirme önemlidir.
Panik Atak Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Panik bozukluğu tedavi edilebilir bir durumdur.
Tedavi kişiye göre değişmekle birlikte psikoterapi, ilaç tedavisi veya ikisinin birlikte kullanılması seçenekler arasında olabilir. NIMH, bilişsel davranışçı terapinin panik bozukluğunda yaygın kullanılan ve iyi araştırılmış bir psikoterapi yaklaşımı olduğunu belirtiyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
Bilişsel davranışçı terapide kişinin panik belirtilerini nasıl yorumladığı ve bu belirtilere nasıl tepki verdiği üzerinde çalışılabilir. Örneğin:
“Kalbim hızlandı, kesin kalp krizi geçiriyorum.”
düşüncesi yerine kişinin bu bedensel duyumu daha gerçekçi değerlendirmeyi öğrenmesi hedeflenebilir.
Bazı terapi yaklaşımlarında kişinin korktuğu durumlardan sistematik biçimde kaçınmak yerine, uzman eşliğinde bunlarla baş etme becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılabilir. NIMH, maruz bırakma yöntemlerinin bilişsel davranışçı terapi içinde kullanılabildiğini ve kişinin kaçındığı etkinliklere yeniden katılmasına yardımcı olabildiğini aktarıyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
İlaç tedavisinde ise hekim tarafından farklı ilaç grupları değerlendirilebilir. Antidepresanlar ve bazı durumlarda başka ilaç seçenekleri kullanılabilir. Benzodiazepinler hızlı rahatlama sağlayabilse de tolerans ve bağımlılık riski nedeniyle hekim kontrolünde ve genellikle kısa süreli değerlendirilmesi gereken ilaçlardır. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
Bu nedenle forumlardan “Bende şu ilaç işe yaradı, sen de kullan” şeklindeki önerilerle ilaç başlanması doğru değildir.
Panik Atak Geldiğinde Ne Yapılabilir?
İlk hedef çoğu zaman “Paniği hemen yok etmek” değildir.
Bu biraz garip gelebilir.
Çünkü panik yaşayan kişi genellikle “Hemen geçsin!” diye düşünür.
Fakat panikle savaşmak bazen korkunun kendisini büyütebilir. Bunun yerine kişi güvenli bir ortamdaysa yaşadığı belirtileri fark etmeye, nefesini düzenlemeye, bulunduğu ana odaklanmaya ve bunun bir panik belirtisi olabileceğini hatırlamaya çalışabilir.
Örneğin:
“Kalbim hızlandı.”
“Bedenim alarma geçti.”
“Şu anda korkuyorum ama korku duymam, gerçekten tehlikede olduğum anlamına gelmez.”
“Bu belirtilerin daha önce geçebildiğini biliyorum.”
Bu cümleler sihirli formül değildir. Herkeste aynı sonucu vermeyebilir. Ancak kişinin bedensel duyumları felaket senaryosuna çevirmeden gözlemlemesine yardımcı olabilir.
Uyku düzeni, fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve güvenilen insanlarla iletişim de genel ruh sağlığını destekleyebilir. Ancak bunlar profesyonel tedavinin yerine geçmez. NIMH de sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yardımcı olabileceğini, fakat gerektiğinde psikoterapi ve ilaç tedavisinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
“Panik Atağım Var” Diyerek Her Belirtiyi Geçiştirmek de Doğru Değil
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir nokta var.
Panik atak fiziksel belirtiler oluşturabilir. Ancak göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi veya çarpıntı gibi belirtiler yalnızca psikolojik nedenlerle ortaya çıkmaz.
Özellikle ilk kez yaşanan, alışılmadık, çok şiddetli veya farklı seyreden belirtilerde tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Yani iki uçtan da kaçınmak gerekir:
“Her şey kalp krizi!”
ve
“Her şey psikolojik!”
İkisinin arasında tıbbi değerlendirmeye dayalı daha sağlıklı bir yaklaşım vardır.
Panik Atak Yaşayan Bir Yakınımız Varsa Ne Yapmalıyız?
İşte ilişkiler burada devreye giriyor.
Panik yaşayan kişiye:
“Abartıyorsun.”
“Bir şeyin yok.”
“Takma kafana.”
“Ben olsam korkmam.”
demek genellikle pek yardımcı olmaz.
Bunun yerine:
“Buradayım.”
“Şu an güvendesin.”
“İstersen birlikte oturalım.”
“İstersen biraz yavaş nefes almaya odaklanalım.”
gibi sakin ve yargılamayan cümleler tercih edilebilir.
Fakat aşırı güvence vermek de bazen başka bir döngü oluşturabilir. Kişi her panik belirtisinde sürekli “Kalbim normal mi?”, “Ölmeyecek miyim?”, “Beni hastaneye götürür müsün?” diye güvence aramaya başlayabilir.
Dolayısıyla destek olmak ile kişinin kaygı döngüsünü istemeden beslemek arasında ince bir çizgi vardır.
İyi destek bazen kişinin elinden bütün korkuyu almak değil, korku varken yanında yürümektir.
Panik Atağın En Zor Tarafı Bazen Atak Değil, Atak Beklemektir
Bence panik atak hakkında en düşündürücü meselelerden biri burada.
Atak sona erer.
Kalp normale döner.
Nefes sakinleşir.
Titreme azalır.
Fakat zihnin bir köşesinde şu soru kalabilir:
“Ya tekrar olursa?”
İşte kişi bir sonraki atağı beklemeye başladığında hayatı yavaş yavaş küçülebilir.
Önce otobüse binmez.
Sonra alışveriş merkezine gitmez.
Daha sonra yalnız dışarı çıkmaz.
En sonunda “Evde kalırsam güvendeyim” diye düşünür.
Fakat güvenli bölge daraldıkça hayat da daralabilir.
Bu yüzden panik bozukluğunda yalnızca atağın kendisine değil, atağın kişinin hayatını ne kadar yönettiğine bakmak önemlidir.
Forumda En Çok Merak Edilen Soru: “Panik Atak Geçiren Biri Normal Hayatına Dönebilir mi?”
Panik atak yaşayan kişinin kendisini “bozulmuş” veya “zayıf” olarak görmesi gerekmiyor.
Panik bozukluğu tedavi edilebilir bir ruh sağlığı problemidir ve uygun tedaviyle kişiler belirtilerini yönetmeyi ve yaşamlarına yeniden katılmayı öğrenebilir. Zihinsel Sağlık Enstitüsü+1
Belki de asıl mesele korkunun hiç gelmemesi değildir.
Çünkü insan bedeni bazen gereğinden fazla alarm verebilir.
Asıl mesele, alarm çaldığında bütün hayatı alarmın yönetmesine izin vermemeyi öğrenmektir.
Kendimize şu soruyu sormak ilginç olabilir:
“Hayatımı gerçekten ben mi yönetiyorum, yoksa ‘ya yine panik atak geçirirsem?’ düşüncesi mi?”
Eğer cevap ikincisine doğru kayıyorsa profesyonel destek almak için iyi bir neden olabilir. Psikiyatri ve ruh sağlığı hizmetleri panik atak ve panik bozukluğu gibi sorunların değerlendirilmesi ve tedavisinde başvurulabilecek alanlardır. Akçakoca Sağlık Müdürlüğü+1
Ve belki de panik atak hakkında söylenebilecek en insani cümle şu:
Bedeniniz alarm çaldığında siz bozulmuş değilsiniz; sadece alarm sisteminizin neden çaldığını anlamaya ihtiyacınız olabilir.
Yani psikiyatri görüşmesi “Neyin var?” deyip reçete yazılan beş dakikalık bir işlem olmak zorunda değildir. Tanının doğru konması, tedavinin kişiye göre şekillendirilmesi açısından ayrıntılı değerlendirme önemlidir.
Panik Atak Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Panik bozukluğu tedavi edilebilir bir durumdur.
Tedavi kişiye göre değişmekle birlikte psikoterapi, ilaç tedavisi veya ikisinin birlikte kullanılması seçenekler arasında olabilir. NIMH, bilişsel davranışçı terapinin panik bozukluğunda yaygın kullanılan ve iyi araştırılmış bir psikoterapi yaklaşımı olduğunu belirtiyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
Bilişsel davranışçı terapide kişinin panik belirtilerini nasıl yorumladığı ve bu belirtilere nasıl tepki verdiği üzerinde çalışılabilir. Örneğin:
“Kalbim hızlandı, kesin kalp krizi geçiriyorum.”
düşüncesi yerine kişinin bu bedensel duyumu daha gerçekçi değerlendirmeyi öğrenmesi hedeflenebilir.
Bazı terapi yaklaşımlarında kişinin korktuğu durumlardan sistematik biçimde kaçınmak yerine, uzman eşliğinde bunlarla baş etme becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılabilir. NIMH, maruz bırakma yöntemlerinin bilişsel davranışçı terapi içinde kullanılabildiğini ve kişinin kaçındığı etkinliklere yeniden katılmasına yardımcı olabildiğini aktarıyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
İlaç tedavisinde ise hekim tarafından farklı ilaç grupları değerlendirilebilir. Antidepresanlar ve bazı durumlarda başka ilaç seçenekleri kullanılabilir. Benzodiazepinler hızlı rahatlama sağlayabilse de tolerans ve bağımlılık riski nedeniyle hekim kontrolünde ve genellikle kısa süreli değerlendirilmesi gereken ilaçlardır. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
Bu nedenle forumlardan “Bende şu ilaç işe yaradı, sen de kullan” şeklindeki önerilerle ilaç başlanması doğru değildir.
Panik Atak Geldiğinde Ne Yapılabilir?
İlk hedef çoğu zaman “Paniği hemen yok etmek” değildir.
Bu biraz garip gelebilir.
Çünkü panik yaşayan kişi genellikle “Hemen geçsin!” diye düşünür.
Fakat panikle savaşmak bazen korkunun kendisini büyütebilir. Bunun yerine kişi güvenli bir ortamdaysa yaşadığı belirtileri fark etmeye, nefesini düzenlemeye, bulunduğu ana odaklanmaya ve bunun bir panik belirtisi olabileceğini hatırlamaya çalışabilir.
Örneğin:
“Kalbim hızlandı.”
“Bedenim alarma geçti.”
“Şu anda korkuyorum ama korku duymam, gerçekten tehlikede olduğum anlamına gelmez.”
“Bu belirtilerin daha önce geçebildiğini biliyorum.”
Bu cümleler sihirli formül değildir. Herkeste aynı sonucu vermeyebilir. Ancak kişinin bedensel duyumları felaket senaryosuna çevirmeden gözlemlemesine yardımcı olabilir.
Uyku düzeni, fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve güvenilen insanlarla iletişim de genel ruh sağlığını destekleyebilir. Ancak bunlar profesyonel tedavinin yerine geçmez. NIMH de sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yardımcı olabileceğini, fakat gerektiğinde psikoterapi ve ilaç tedavisinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Zihinsel Sağlık Enstitüsü
“Panik Atağım Var” Diyerek Her Belirtiyi Geçiştirmek de Doğru Değil
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir nokta var.
Panik atak fiziksel belirtiler oluşturabilir. Ancak göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma hissi veya çarpıntı gibi belirtiler yalnızca psikolojik nedenlerle ortaya çıkmaz.
Özellikle ilk kez yaşanan, alışılmadık, çok şiddetli veya farklı seyreden belirtilerde tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Yani iki uçtan da kaçınmak gerekir:
“Her şey kalp krizi!”
ve
“Her şey psikolojik!”
İkisinin arasında tıbbi değerlendirmeye dayalı daha sağlıklı bir yaklaşım vardır.
Panik Atak Yaşayan Bir Yakınımız Varsa Ne Yapmalıyız?
İşte ilişkiler burada devreye giriyor.
Panik yaşayan kişiye:
“Abartıyorsun.”
“Bir şeyin yok.”
“Takma kafana.”
“Ben olsam korkmam.”
demek genellikle pek yardımcı olmaz.
Bunun yerine:
“Buradayım.”
“Şu an güvendesin.”
“İstersen birlikte oturalım.”
“İstersen biraz yavaş nefes almaya odaklanalım.”
gibi sakin ve yargılamayan cümleler tercih edilebilir.
Fakat aşırı güvence vermek de bazen başka bir döngü oluşturabilir. Kişi her panik belirtisinde sürekli “Kalbim normal mi?”, “Ölmeyecek miyim?”, “Beni hastaneye götürür müsün?” diye güvence aramaya başlayabilir.
Dolayısıyla destek olmak ile kişinin kaygı döngüsünü istemeden beslemek arasında ince bir çizgi vardır.
İyi destek bazen kişinin elinden bütün korkuyu almak değil, korku varken yanında yürümektir.
Panik Atağın En Zor Tarafı Bazen Atak Değil, Atak Beklemektir
Bence panik atak hakkında en düşündürücü meselelerden biri burada.
Atak sona erer.
Kalp normale döner.
Nefes sakinleşir.
Titreme azalır.
Fakat zihnin bir köşesinde şu soru kalabilir:
“Ya tekrar olursa?”
İşte kişi bir sonraki atağı beklemeye başladığında hayatı yavaş yavaş küçülebilir.
Önce otobüse binmez.
Sonra alışveriş merkezine gitmez.
Daha sonra yalnız dışarı çıkmaz.
En sonunda “Evde kalırsam güvendeyim” diye düşünür.
Fakat güvenli bölge daraldıkça hayat da daralabilir.
Bu yüzden panik bozukluğunda yalnızca atağın kendisine değil, atağın kişinin hayatını ne kadar yönettiğine bakmak önemlidir.
Forumda En Çok Merak Edilen Soru: “Panik Atak Geçiren Biri Normal Hayatına Dönebilir mi?”
Panik atak yaşayan kişinin kendisini “bozulmuş” veya “zayıf” olarak görmesi gerekmiyor.
Panik bozukluğu tedavi edilebilir bir ruh sağlığı problemidir ve uygun tedaviyle kişiler belirtilerini yönetmeyi ve yaşamlarına yeniden katılmayı öğrenebilir. Zihinsel Sağlık Enstitüsü+1
Belki de asıl mesele korkunun hiç gelmemesi değildir.
Çünkü insan bedeni bazen gereğinden fazla alarm verebilir.
Asıl mesele, alarm çaldığında bütün hayatı alarmın yönetmesine izin vermemeyi öğrenmektir.
Kendimize şu soruyu sormak ilginç olabilir:
“Hayatımı gerçekten ben mi yönetiyorum, yoksa ‘ya yine panik atak geçirirsem?’ düşüncesi mi?”
Eğer cevap ikincisine doğru kayıyorsa profesyonel destek almak için iyi bir neden olabilir. Psikiyatri ve ruh sağlığı hizmetleri panik atak ve panik bozukluğu gibi sorunların değerlendirilmesi ve tedavisinde başvurulabilecek alanlardır. Akçakoca Sağlık Müdürlüğü+1
Ve belki de panik atak hakkında söylenebilecek en insani cümle şu:
Bedeniniz alarm çaldığında siz bozulmuş değilsiniz; sadece alarm sisteminizin neden çaldığını anlamaya ihtiyacınız olabilir.