Sakarya'nın en sağlam zemini neresi ?

Koray

Yeni Üye
- Binanın statik ve mimari projeleri.

- Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi.

- Mevcut binada şüphe uyandıran bulgular varsa uzman mühendislerce hazırlanmış teknik değerlendirme.

- Gerektiğinde zemin iyileştirmesi ve temel sistemiyle ilgili uygulama belgeleri.

Unutmayalım: Zemin etüdü, binanın deprem performansını tek başına belgeleyen bir rapor değildir. Zemin ile taşıyıcı sistemin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

6. AFAD DEPREM HARİTASI BİZE NE SÖYLER, NE SÖYLEMEZ?

AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası 18 Mart 2018'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girmiştir. Önceki haritalardan farklı olarak yalnızca deprem bölgeleri şeklinde bir sınıflandırma yapmak yerine, belirli deprem yer hareketi düzeyleri için hesaplanan yer ivmesi ve spektral ivme değerlerini gösterir.

Burada önemli bir kavram ayrımı var: Deprem tehlikesi ile deprem riski aynı şey değildir.

Tehlike, belirli bir bölgede deprem kaynaklı yer hareketinin oluşma olasılığı ve şiddetiyle ilgilidir. Risk ise bu hareketin insanlara, binalara ve altyapıya verebileceği zararı da kapsar.

AFAD da yeni haritanın tek başına bir risk haritası olmadığını özellikle açıklıyor. Bir binanın depremde nasıl davranacağını değerlendirmek için yapının özelliklerini ve maruz kalacağı yer hareketini birlikte incelemek gerekiyor.

Resmî harita üzerinden bulunduğunuz yerin deprem tehlikesini sorgulamak için:

AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası: https://tdth.afad.gov.tr/

Kaynak: AFAD, Türkiye Deprem Tehlike Haritası. https://afad.gov.tr/turkiye-deprem-tehlike-haritasi

Bu nedenle internette karşılaşılan “Sakarya'nın en güvenli ilçesi kesin olarak şurasıdır” şeklindeki ifadeleri dikkatle değerlendirmek gerekir. Bölgesel haritalar ön araştırma için faydalıdır; ancak belirli bir apartmanın güvenli olup olmadığını kesin olarak göstermez.

7. SERDİVAN, ERENLER, ARİFİYE VE ADAPAZARI NASIL KARŞILAŞTIRILMALI?

İlçeleri karşılaştırırken yalnızca tek bir ölçüte odaklanmak yerine zemin koşullarını, bina kalitesini ve günlük yaşamı birlikte değerlendirmek gerekir.

Serdivan: İl afet planında özellikle yükseltinin arttığı bazı kesimleri ve kaya ortamlarıyla ilişkili alanları nedeniyle dikkat çekiyor. Otuzikievler, Beşköprü, Kemalpaşa, Esentepe ve Selahiye gibi mahallelerin büyük bölümü planlama belgesinde öne çıkan yerler arasında. Bununla birlikte mahalle içindeki parsel farklılıkları mutlaka araştırılmalı.

Adapazarı: Merkezdeki yoğun yapılaşma ve bazı alüvyon alanları nedeniyle zemin etüdü, sıvılaşma potansiyeli ve bina performansı özellikle önem taşıyor. Tekeler, Dağdibi ve Maltepe'nin belirtilen kesimleri ise resmî planlamada kaya ortamlarıyla ilişkili alanlar arasında gösteriliyor.

Erenler: Bu ilçede parsel bazlı incelemelerin önemini gösteren somut bir akademik örnek bulunuyor. Sakarya Üniversitesinde yayımlanan 2006 tarihli bir araştırmada Erenler bölgesinin mikrobölgeleme haritaları hazırlanırken 488 sondaj ve 74 sismik çalışmadan elde edilen veriler değerlendirilmiş. Bu sayılar, bölgesel zemin değerlendirmesinin ne kadar ayrıntılı araştırma gerektirebildiğini gösteriyor.

Kaynak: Kurnaz, T. Fikret, Coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak Sakarya ili Erenler bölgesi mikrobölgeleme haritalarının oluşturulması, Sakarya Üniversitesi, 2006. https://acikerisim.sakarya.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12619/80842

Arifiye: Kent merkezinin bir parçası olan Arifiye de sıvılaşmaya yatkın çökellerle ilgili akademik değerlendirmelerde yer alıyor. Buna karşılık il afet planında Cumhuriyet ve Neviye mahallelerinin büyük bölümü ile Fatih Mahallesi'nin bir kısmı, UA-1 kategorisinde gösterilen uygun alanlar arasında sayılıyor. Bu durum, aynı ilçedeki yerleşim alanlarının bile farklı zemin özelliklerine sahip olabileceğini ortaya koyuyor.

Bu karşılaştırmadan benim çıkardığım sonuç şu: Serdivan'ın bazı yüksek kesimleri, sağlam zemin arayanların ilk araştıracağı bölgeler arasında olabilir. Fakat satın alma kararı açısından, iyi belgelenmiş bir binanın bulunduğu başka bir ilçedeki uygun parsel, yalnızca ilçe adı nedeniyle tercih edilen bir seçenekten daha mantıklı olabilir.

8. EV ALIRKEN ERKEKLERİN VE KADINLARIN FARKLI ÖNCELİKLERİ OLABİLİR Mİ?

Ev arayışında bazı kişiler daha çok teknik ayrıntılara, maliyete, ulaşım mesafesine ve binanın güçlendirme masrafına odaklanıyor. Bazıları ise çocukların okulu, aile büyüklerine yakınlık, komşuluk ilişkileri, sağlık hizmetlerine erişim ve afet sonrasında destek alabilecekleri bir çevrenin varlığını öncelikli görüyor.

Bu farklılıkları doğrudan cinsiyete bağlamak doğru olmaz. Erkekler de ailelerinin güvenliğine ve sosyal çevrelerine önem verebilir; kadınlar da zemin raporlarını, yapı projelerini ve ekonomik sonuçları ayrıntılı biçimde inceleyebilir. Asıl mesele, karar verirken bütün bu ihtiyaçların birlikte değerlendirilmesidir.

Örneğin, zemini görece avantajlı bir yerde bulunan ancak tek çıkış yolu kolayca kapanabilecek bir apartmanda yaşamak, acil durumda ulaşım sorunları yaratabilir. Benzer şekilde sağlık kuruluşlarına, okullara ve güvenilir toplanma alanlarına erişim, afet sonrası yaşamın devamlılığı açısından önem taşır.

Dolayısıyla ev seçerken yalnızca “Bina sağlam mı?” sorusunu değil, “Bir depremden sonra burada günlük hayatımızı nasıl sürdürebiliriz?” sorusunu da sormak gerekir.

9. MAHALLE VE BİNA SEÇERKEN UYGULANABİLECEK PRATİK KONTROL LİSTESİ

Ev arayanların işini kolaylaştırmak için aşağıdaki sırayı izlemek mantıklı olabilir:

1. Önce bölgesel araştırma yapın. AFAD'ın deprem tehlike haritasını ve Sakarya İRAP belgesindeki yerleşime uygunluk bilgilerini inceleyin.

2. Mahalle adına takılı kalmayın. Aynı mahalledeki iki parselin zemin koşulları farklı olabilir. Mümkünse satın alınacak binanın parseline ait zemin ve temel etüt raporunu görün.

3. Binanın yaşını tek başına ölçüt kabul etmeyin. Yeni bir binanın yeni olması, otomatik olarak kusursuz inşa edildiğini göstermez. Eski bir binanın güvenliği de yalnızca yapım yılına bakılarak belirlenemez. Projeler, uygulama kalitesi ve mevcut durum birlikte incelenmelidir.

4. Teknik değerlendirme isteyin. Özellikle eski yapılarda, taşıyıcı sistemde değişiklik yapılmışsa, kolon veya kirişlerde şüpheli hasarlar varsa ya da bina geçmişte hasar görmüşse uzman inşaat mühendisinden değerlendirme alın.

5. Afet sonrası yaşamı düşünün. Binanın çevresindeki yolları, alternatif ulaşım güzergâhlarını, açık alanları, sağlık hizmetlerini ve aile üyeleriyle buluşma planını değerlendirin.

6. Satış veya kira kararını yalnızca sözlü beyana dayandırmayın. “Zemin kaya”, “bina deprem yönetmeliğine uygun” veya “burada hiçbir şey olmaz” gibi ifadeler teknik belge ve uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz.

10. SONUÇ: SAKARYA'NIN EN SAĞLAM ZEMİNİ NEREDE?

Mevcut resmî planlama belgelerine göre Serdivan'ın özellikle yükseltinin arttığı, kaya ortamlarının bulunduğu bazı kesimleri zemin açısından öne çıkıyor. Otuzikievler, Beşköprü, Kemalpaşa, Esentepe ve Selahiye mahallelerinin büyük bölümü bu kapsamda araştırılabilecek alanlar arasında. Adapazarı'nda Tekeler, Dağdibi ve Maltepe'nin belirtilen kesimleri de resmî planda kaya ortamlarıyla ilişkili alanlar olarak gösteriliyor.

Ancak bu bilgiler, söz konusu mahallelerin tamamının risksiz olduğu veya diğer ilçelerin tamamının güvensiz olduğu anlamına gelmiyor. Bölgesel sınıflandırmalar ile parsel bazındaki mühendislik incelemeleri birbirinden farklıdır.

Benim değerlendirmem, Sakarya'da ev seçerken en doğru yaklaşımın önce uygun zemin koşullarını araştırmak, ardından binanın deprem performansını doğrulamak olduğu yönünde. Sağlam zemin önemli bir avantajdır; fakat uygun olmayan bir yapı tasarımı, kötü işçilik veya yetersiz taşıyıcı sistem bu avantajı ortadan kaldırabilir.

Deprem güvenliği konusunda kesinlik aramak yerine doğrulanabilir bilgiye ulaşmak daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.

FORUMDA SİZİN GÖRÜŞÜNÜZ NEDİR?

Sakarya'da yaşayan veya burada ev arayan arkadaşlara birkaç soru:

• Sizce Serdivan'ın yüksek kesimleri, zemin açısından araştırmaya öncelik verilmesi gereken yerler arasında mı?

• Adapazarı, Erenler ve Arifiye'de ev seçerken zemin etüdü raporuna ulaşabildiniz mi?

• Sizce bir ev satın alırken binanın yaşı mı, zemin özellikleri mi, yoksa bağımsız mühendislik değerlendirmesi mi daha belirleyici olmalı?

• Yaşadığınız mahallede deprem hazırlığı, toplanma alanları ve ulaşım konusunda yeterli çalışma yapıldığını düşünüyor musunuz?

Kişisel deneyimlerinizi paylaşırken mümkünse mahalle ve bina bilgilerini teknik belgelerle destekleyelim. Böylece söylentiler yerine doğrulanabilir bilgiler üzerinden konuşabilir, Sakarya'da daha bilinçli ve güvenli yaşam alanları seçilmesine katkı sağlayabiliriz.
 
Üst